Ο Μαραθώνιος δρόμος

Ο Μαραθώνιος δρόμος δεν είχε παρελθόν, ούτε απώτατο, ούτε πρόσφατο. Δεν ανήκε ποτέ στα αγωνίσματα των κλασικών αγώνων της αρχαιότητας, ούτε στα αγωνίσματα των Ολυμπίων, ούτε εντασσόταν στις εκδηλώσεις, που διεξήγαγαν οι αθλητι­κοί σύλλογοι του εξωτερικού. Η ένταξή του στα αθλήματα της Α' σύγχρονης Ολυμπιάδας συνεπώς ήταν μια επινόηση, μια κατασκευή’. Που αποδείχθηκε, ωστόσο, ότι εμπεριείχε τεράστια συμβολική σημασία.

Η ιδέα εκφράστηκε από τον γάλλο ακαδημαϊκό ελληνιστή Michel Breal αμέσως μετά τη λήξη του συνεδρίου του Παρισιού. Ενθουσιασμένος από την απόφαση της αναβίωσης, ο Breal πρότεινε στον Κουμπερτέν πως «αν η Οργανωτική Επιτροπή των Αθηνών εδέχετο να περιλάβη εις το πρόγραμμα των αγώνων την επανάληψιν τον διασήμου εκείνον δρόμον, τον οποίον εξετέλεσε το πάλαι ο στρατιώτης τον Μαραθώνος, ευχα­ρίστως θα προσέφερε το έπαθλον του νέου τούτον Μαραθωνίου δρόμου». Οι ιδεολογικές ταυτίσεις ήταν προ­φανείς. Η διασύνδεση με το λαμπρό, ένδοξο και ηρωικό παρελθόν, που αποτελούσε τη θεμελιώδη ουσία της αναβίωσης, έπαιρνε επιπλέον διαστάσεις, προσαρμοσμένες στην αγωνία του πολέμου, που απειλούσε την Ευρώπη στα τέλη του αιώνα. Η νίκη του Μαραθώνα επί των εισβολέων Περσών είχε εξ αντικειμένου θέση μέσα στο κλίμα του εθνικισμού, που περιγράψαμε.

Η αναγγελία της ένταξης του Μαραθωνίου στο πρόγραμμα των Αγώνων, προκάλεσε ενθουσιασμό στην Αθήνα και πίστη για ελληνική νίκη. Ο Μαραθώνιος δρόμος ανέδειξε δεδομένα ιδεολογικά συστατικά για τον Ελληνισμό. Διότι παρέπεμπε στην πιο ένδοξη εποχή της ελληνικής αρχαιότητας: στη διακίνηση της είδησης της νίκης επί των Περσών στον Μαραθώνα από τον αθηναίο μαχητή Φειδιππίδη. Τι πιο συνεπές λοιπόν για την Ελλάδα, που επιθυμούσε να επιδείξει την πρόοδό της, να προκαλέσει τη διεθνή στήριξη στις εθνικές της επιδιώξεις, αλλά και επίσης να δρέψει τον θαυμασμό των ξένων επισήμων και μη, από το να νικήσει Έλληνας στον Μαραθώνιο;

«Σχεδόν αφ’ ης ημέρας ερρίχρθη το πρώτον η ιδέα των Αγώνων, πάντες εν Ελλάδι εις αυτό και μόνον εξ όλων των αγωνισμάτων απέβλεψαν κατά πρώτον. Βαθμηδόν δε και κατ' ολίγον εκαλλιεργήθη και ερριζοβόλησεν η ιδέα ότι Έλλην έπρεπε να είνε ο νικητής του Μαραθωνίου δρόμον». Αν και αυτά τα υπογράμμιζε ο Σπυρίδων Λάμπρος μετά τη λήξη των Αγώνων, με δεδομένο δηλαδή το θρίαμβο του Σπύρου Λοΰη, υπήρχε η ίδια πίστη και πριν από την έναρξη των Αγώνων, που είχε αποκτήσει διαστάσεις εθνικού συμφέροντος. «Η επί της παρασκευής ελλήνων αθλητών επιτροπή έχει πολλάς ελπίδας ότι Έλληνες θα κερδίσωσι και εις τον μαραθώνειο δρόμο», έγραφε η Ακρόπολις. Στην ίδια τροχιά και η Εφημερίς των Κυριών: «Και αυτή δε η επιθυμία τόσων να μετάσχωσι τον δρόμου τούτου, δεν προδίδει ότι όλοι και όλαι. μας εννοούμεν ότι αποτελεί το στάδιον, εις το οποίον ιδιαίτατα επιβάλλεται εις ημάς τους Έλληνας να αναδειχθώμεν, να διακριθώμεν, να νικήσωμεν;». Ο αριθμός των συμμετοχών υποδείκνυε, ότι ο Μαραθώνιος είχε καταστεί πρωταρχικός στόχος για τους Έλληνες. 33 αθλητές είχαν δηλώσει συμμετοχή στους προκριματικούς αγώνες. Στον πειρασμό του πάθους για τη νίκη μπήκαν ακόμη και ιερείς. Κάποιος παπάς ζήτησε από την Ιερά Σύνοδο την άδεια να συμμετάσχει στον Μαραθώνιο, αλλά ο συντηρητισμός της ανώτατης εκκλησιαστικής αρχής δεν το επέτρεψε.

Η αγωνία και οι προσδοκίες για ελληνική νίκη πήρε μεγάλες διαστάσεις. Ιδιώτες επιχειρηματίες της Αθήνας και εταιρείες ξεκίνησαν έναν άτυπο ‘διαγωνισμό’ προσφορών και δώρων προς τον νικητή. Αυτή τη διάσταση ενισχύει και το παράθεμα από σατιρικό ποίημα στις στήλες της Ακροπόλεως, που απευθυνόταν στους δρομείς του Μαραθωνίου:

 

Για σας τα πάντα δωρεάν ως και τα πλυστικά

βαπόρι, σιδηρόδρομος και τα κουρευτικά,

παπούτσια, νοίκι, άραξα, καφές, εφημερίδα,

κι ίσως να μην πληρώσετε και φόρους στην πατρίδα.

 

Η κακή κατάσταση του δρόμου από τον Μαραθώνα στην Αθήνα λίγο ενδιέφερε εν προκειμένω. Οι επισημάνσεις είχαν γίνει από τον πρώτο αθλητή, που επιχείρησε να τρέξει τη διαδρομή, τον Γεώργιο Γρηγορίου. Ελάχιστες ημέρες πριν την έναρξη των Αγώνων, οι εφημερίδες διαμαρτύρονταν για την έλλειψη φροντίδας από μέρους των Αρχών και τον εφησυχασμό της Επιτροπής. Μόλις στις αρχές Μαρτίου ξεκίνησαν οι εργασίες επισκευής του δρόμου.

 
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση

Όροι χρήσης: Για ό,τι ένσταση έχετε για τα κείμενα ή τις φωτογραφίες, παρακαλούμε να επικοινωνήσετε μαζί μας.